St. P. Papamarinopoulos(1), P. Preka-Papadema(2), P. Antonopoulos(3) ,

H. Mitropetrou(1), A.Tsironi(1) and P. Mitropetros(2)

(1)University of Patras, Department of Geology, 26504 Rio Patras, Greece 2
(2)University of Athens, Department of Astrophysics, Astronomy and Mechanism, Faculty of Physics, 15784 Athens, Greece
(3)University of Patras, Department of Physics, 26504 Rio Patras, Greece



The annular solar eclipse, of 30 October 1207 B.C. (Julian Day-JD 1280869), calculated by NASA together with the analysis of the weather’s and the environment’s description (long nights, plants, animals and peoples’ habits) and the astronomical data (guiding constellations and Venus in the east horizon) mentioned by Homer in the epic, constitute an autumn return of Odysseus to Ithaca five days before the above characterized day. The latter offers a precise astronomical dating of the event and dates the legendary Trojan War’s end as well.


In ancient Greece it was known what a genuine myth meant. For instance, Ploutarchus (Fragmenta 157) says the following: “The old physical science for both, the Greeks and the Barbarians is natural logos (logos in antiquity meant fact) hidden deeply within myths”. Much earlier than Plutarchus, Plato, in the 4th century B.C., defined Science in Phaedrus (277.b.5- 277.c.3) and mythology in Timaeus and Critias (110.a.2-110.a.4). Plato himself knew the difference between genuine and fabricated myth. He wrote it in Timaeus and Critias (26.e.4-26.e.5) and in Republic (Resp.377.b.6-377.b.6) respectively. Plato in the Republic (Resp., 379.a.1) says that “it is appropriate for the founders to know the patterns on which the poets must base their stories and from which they must not deviate”. This phrase means that in antiquity some of the poets were deviating, from time to time, from the recorded tradition which passed orally to them, and they had to be told.

Homer is not different in this context. This means that some of his passages might not be but mere fantasies. However, Kraft et al (2003) offered compliments to Homer saying characteristically the following. “The reality of Homer’s description of place, event, and topography correlated with geologic investigation helps show that the Iliad is not legend but regularly consistent with palaeogeographic reconstructions.” Kraft et al (2003) does not understand the subtle difference between legend and fabricated myth from the stand point of ancient Greek authors and for this reason he calls it legend. The correct word would be paramyth meaning fabricated myth. Moreover, in the volume “Science and Technology in Homeric Epics” (2008) there are numerous papers in which Homer has been tested, with the principles of science, repeatedly and found correct.

Also, a number of authors have considered different astronomical aspects, facts and allusions in the Homeric Epics (Theodosiou et al. 2011). However, ancient researcher Heraclitus of Pontus (Allegories, 75, 1, 1-9, 3) had long recognized and explained the passage Od.20.356-357 as a solar eclipse. He was the first to suggest that the Odyssey person, called Theoclymenus, described an incoming solar eclipse to suitors, hours before its occurrence and before their death.

One of us, Papamarinopoulos (2008) and two other authors Baikouzis & Magnasco (2008) independently to each other, had proposed the 16th of April of 1178 yr B.C. (JD 1291264) as the day Odysseus returned to Ithaca. All the three, mentioned above, have interpreted Homer’s passage Od.20.356-357: and the sun has perished out of heaven and an evil mist covers all, as a spring`s total eclipse event. They based their interpretation on NASA/Espenak and other studies respectively. However, all the three, authors had ignored other significant diagnostic information mentioned by Homer.

Before we focus in the Odyssey`s passages we studied initially what the ancient Greek authors, archeologists and historians had said about the dating of the Trojan War’s end because we intended to connect it with Odysseus` return since Homer says that Odysseus returned 10 years after the Trojan War’s end (e.g. Od.5.106-108, Od.2.174-176). Table 1 and Table 2 tabulate main opinions respectively. We even took into consideration the ancient Greek textual and pictorial mythological sources which mentioned two successive Trojan Wars conducted by Achaeans against Troy (Kakridis 1986). The second, from the Trojan Wars, was the legendary War mentioned by Homer in which Ajax and his companions fought. The first was realized, a generation earlier from the second, in which Ajax’s father participated. The heroes of the two wars are presented in the temple of the Athena’s Aphaea temple in Aegina Island. We note that Hiller (see Table 2) proposed two Trojan Wars coinciding with the Greek’s mythological tradition.

Although Homer is not a historian, like Thucydides for instance, we took the liberty to examine specific Homeric passages in order to extract possible testable information in connection with Odysseus’return in Ithaca.

Odysseus Omega PDFpdf Button



Χαιρετίζουμε την έγκριση του κειμένου της Προγραμματικής Σύμβασης.

Η σύμβαση για την «Σχολή Ομήρου» από το Υπ. Πολιτισμού, το Δημοτικό Συμβούλιο και τον Δήμαρχο Ιθάκης ήδη εστάλει για υπογραφές στην Γενική Γραμματεία του Υπουργείου Πολιτισμού, τον Πρύτανη του Παν/μιου Ιωαννίνων και τον Αντιπεριφερειάρχη Κεφαλονιάς και Ιθάκης. Ελπίζουμε να μην καθυστερήσουν οι υπογραφές ώστε η σύμβαση να ενεργοποιηθεί άμεσα και να μην χαθεί άλλη χρονιά. Η σύμβαση προβλέπει αναγκαία έργα καθαρισμού, διάσωσης, επισκεψιμότητας και περίφραξης του χώρου των 26 στρεμμάτων, τα οποία είναι από χρόνια δημόσιος χώρος, μετά την αναγκαστική απαλλοτρίωση για την οποία ο σύλλογός μας, μόνος από την Ιθάκη, διέθεσε 50.000 €! Δυστυχώς από την σύμβαση δεν προβλέπονται ανασκαφικές εργασίες, όμως ο Δήμος, όπως προβλέπεται από το άρθρο 7, παρ. 3 της σύμβασης έχει την δυνατότητα άμεσης παρέμβασης κατά τη διάρκεια των εργασιών ώστε να μην παρακαμφθεί το προϊστορικό τοίχος που τέμνει κάθετα τον αρχαιολογικό χώρο. Το τοίχος δε ανακαλύφθηκε κατά την πρώτη «διάνοιξη» της περίφραξης. Εμείς θα παρακολουθούμε με ιδιαίτερη προσοχή την εφαρμογή της σύμβασης γιατί «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες». Τελικά φαίνεται πόσο σωστή ήταν η από 2ετίας επίσημη πρότασή μας να αναλάβει ο Δήμος την χρηματοδότηση, αφού Νομαρχία και Περιφέρεια μας κορόιδευαν 6 ολόκληρα χρόνια.



Ο Σύλλογός μας έχει ήδη διατυπώσει και διατηρεί επιφυλάξεις για τον τρό9πο με τον οποίο η σπηλαιολογική υπηρεσία αντιμετώπισε το πρόβλημα της «Μαρμαροσπηλιάς» που δημιούργησε η εγκληματική ανευθυνότητα του αρχαιολόγου κ. Συμεώνογλου, ο οποίος έβαλε μέσα στο σπήλαιο κομπρεσέρ και το διέλυσε! Η προηγούμενη μελέτη της ίδιας υπηρεσίας το αντιμετώπιζε ιδιαίτερα προσεκτικά και με προοπτική. Ίσως επιλέχτηκε η πιο φθηνή λύση! Όμως μια θιακιά παροιμία λέει: «φθηνό κρέας πεθυμάς, το ζουμί του το πετάς». Δυστυχώς αυτοί που είχαν γνώση και εμπειρία του θέματος δεν ρωτήθηκαν. Η εικόνα του «γεμίσματος» με τα μπάζα, του σπηλαίου από την «πόρτα των θεών» με φορτωτή, ήταν αποκρουστική και οι ζημιές που έγιναν στον περιβάλλοντα χώρο θα χρειαστούν πολλά χρήματα για να αποκατασταθούν.



Δώσαμε στον κ. Δήμαρχο την διεύθυνση του ειδικού συντηρητή ώστε άμεσα και ύστερα από 6 χρόνια να γίνουν εργασίες συντήρησης του εξαιρετικού αγάλματος του «Οδυσσέα», το οποίο βρέχεται ανηλεώς από τη θάλασσα. Ο κ. Δήμαρχος διαθέτει από πέρισυ δωρεά ομογενούς ιθακησίας 1.000 € γι’  αυτόν τον σκοπό. Οι εργασίες πρέπει να γίνουν τώρα πριν αρχίσουν οι μαΐστροι. Όμως για να ολοκληρωθεί η ανάπλαση του χώρου που χρηματοδότησε το λιμενικό ταμείο μένει η τοποθέτηση «αμφί» θαλασσινών βράχων, σύμφωνα με την μελέτη.



Κατόπιν υπόδειξης των επιστημόνων που τιμήθηκαν φέτος με το βραβείο «Οδυσσέως – Πηνελόπης» ο Σύλλογός μας ανέλαβε την πρωτοβουλία, σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια Ιωαννίνων, Κρήτης και Πατρών, καθώς και με τον «Δημόκριτο» για την χρονολόγηση της αρχαίας πινακίδας που βρέθηκε στην Σχολή Ομήρου, η οποία παριοτάνει το οδυσσειακό επεισόδιο με το πλοίο και τις σειρήνες. Το εύρημα έχει επισήμως δημοσιευθεί στον γερμανικό αρχαιολογικό περιοδικό «ΚΑΔΜΟΣ» και κατά τον βρετανό καθηγητή κ. Owen περιέχει στοιχεία Γραμμικής Β’ . Εάν η χρονολόγηση επιβεβαιώσει χρονικά την προϊστορική κατασκευή της πινακίδας σε συνδυασμό με την ύπαρξης της συγκεκριμένης γραφής και την εύρεσή της στον χώρο του παλατιού, θα είναι μια μεγάλη αρχαιολογική ανακάλυψη, με ότι σημαίνει αυτό για την ομηρική Ιθάκη.



Μέσα στους επόμενους μήνες θα ολοκληρωθούν οι προτάσεις για την κατασκευή του. Ο Σύλλογός μας θα απευθυνθεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, Τοπικούς Φορείς και Συλλόγους Ιθακησίων εξωτερικού για να συνεισφέρουν οικονομικά ώστε να ολοκληρωθεί το εικαστικό τρίπτυχο Όμηρος – Οδυσσέας – Πηνελόπη στο νησί μας. Το ευχάριστο είναι ότι εκδήλωσε ενδιαφέρον και το Υπουργείο Πολιτισμού.


Ιθάκη, 8 Νοεμβρίου 2016


Εκ του Διοικητικού Συμβουλίου


Διάβασα με μεγάλη προσοχή την απάντηση του αρχαιολόγου κ. Σαράντη Συμεώνογλου στο τεύχος 112 της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΙΘΑΚΗΣ» καθώς και το έγγραφο του κ. Σπύρου Τσιντήλα, Έπαρχου Ιθάκης, προς την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας- Σπηλαιολογίας.

Στην επιστολή του ο κ. Συμεώνογλου ισχυρίζεται ότι οι εργασίες του στο Σπήλαιο των Νυμφών (εδώ και δεκαοκτώ (18) περίπου χρόνια) είχαν στόχο να φέρουν στην επιφάνεια το δεύτερο μέρος του σπηλαίου, το «Σπήλαιο του Πανός», το οποίο καταπλακώθηκε από τον ισχυρό σεισμό του 373 π. Χ. και στη συνέχεια να το καταστήσουν επισκέψιμο, αφού διανοίξουν σήραγγα 300 μέτρων που θα είχε έξοδο πλησίον της οικίας Καμπούρογλου, η οποία ειρήσθω εν παρόδω είναι τώρα κλεισμένη (άγνωστο γιατί). Η διάνοιξη αυτής της σήραγγας, συνεχίζει ο κ. Συμεώνογλου, θα επιτρέψει στους επισκέπτες να εισέλθουν από την είσοδό της και να θαυμάσουν το «Σπήλαιο του Πανός» και με ειδικό ανελκυστήρα να ανέλθουν στο Σπήλαιο των Νυμφών.
Καμία αντίρρηση επί όλων αυτών των ισχυρισμών, άλλωστε δεν είμαι ειδήμων να αποφανθώ για τα αρχαιολογικά ευρήματα και τις ερμηνείες τους. Αυτό που έχω να ρωτήσω είναι: Σε ποια κατάσταση βρίσκεται το Σπήλαιο από τότε που τελείωσαν οι εργασίες του κ. Συμεώνογλου (από το 1998); Ήταν επισκέψιμο στη συνέχεια; Ποια η τύχη των αναρίθμητων κομματιών από τους σταλακτίτες-σταλαγμίτες κτλ. που ήταν πεταμένα στο γύρω χώρο λόγω της εκσκαφής που πραγματοποιήθηκε; Γιατί τόσο καιρό δε ζήτησε χρηματική ενίσχυση να συνεχίσει το προγραμματισμένο έργο του; Όλα αυτά είναι ερωτήματα που μας οδηγούν στο να εξετάσουμε το θέμα με ρεαλισμό και με την υπάρχουσα οικονομική κατάσταση που βρίσκεται η Χώρα μας και όχι με γνώμονα σχέδια που βασίζονται σε ιδεαλιστικές προοπτικές.

Η αρμόδια αρχή που είναι η Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας (Νότιας Ελλάδος) με τα έγγραφά της: α) 2644/30-07-2008 και β) 261/26-01-2009 όντως έδινε κάποιες άλλες λύσεις, όπως αναφέρει στην επιστολή του και ο κ. Έπαρχος Ιθάκης. Προφανώς όμως σε μία μεταγενέστερη εξέταση του θέματος (και μετά από πιέσεις του Δημάρχου, της Δημοτικής Επιτροπής και του κ. Αρσένη, Προέδρου του Συλλόγου Φιλομήρων) η αρμόδια υπηρεσία αποφάσισε να προχωρήσει στην επιχωμάτωση του μεγάλου κενού που δημιουργήθηκε, ως πιο συμφέρουσα και εφικτή λύση. Άλλωστε η προτελευταία πρόταση της αρμόδιας υπηρεσίας (261/26-01-2009) παρόλο που αναφερόταν στην αξιοποίηση όλου του σπηλαίου, περιοριζόταν τελικά στο να διαμορφώσει τον εξωτερικό χώρο και να δημιουργήσει πλάτωμα θέασης αμέσως μετά την είσοδο του σπηλαίου. Τις υπόλοιπες προτάσεις για αξιοποίηση όλου του σπηλαίου τις χαρακτήριζε απραγματοποίητες, γιατί απαιτούσαν γεωτεχνική μελέτη και ικανές πιστώσεις.

Και ερωτώ:
1) Ήταν προτιμότερο να παραμένει το Σπήλαιο των Νυμφών μη επισκέψιμο και άλλο χρονικό διάστημα; (ο κ. Σπύρος Αρσένης σημειώνει ότι το Σπήλαιο από 1980 – 1998 που ήταν επισκέψιμο δεχόταν πάνω από 7000 επισκέπτες ετησίως).
2) Με ποιο τρόπο το Σπήλαιο θα καθίστατο ακίνδυνο για τους επισκέπτες; Με ποιο τρόπο θα καλυπτόταν το τεράστιο κενό που προήλθε από την ανασκαφή του κ. Συμεώνογλου και ποιες δαπάνες και μελέτες θα χρειαζόταν;
3) Ήταν εφικτή η πρόταση του κ. Συμεώνογλου για αξιοποίηση του «Σπηλαίου του Πανός» και της διάνοιξης σήραγγας, που στην προκειμένη περίπτωση το Υπουργείο Πολιτισμού δε διαθέσει πιστώσεις για αρχαιολογικές εργασίες πάνω από το έδαφος και θα διαθέσει χρήματα για σήραγγες και άλλες εργασίες του υπεδάφους;

Προφανώς λοιπόν επιλέχθηκε η συμφέρουσα και εφικτή λύση, προκειμένου από το ερχόμενο Καλοκαίρι το Σπήλαιο των Νυμφών να είναι επισκέψιμο. Άλλες λύσεις, θεωρώ, ότι θα διαιώνιζαν το πρόβλημα και όλοι εμείς οι Ιθακήσιοι θα συζητούσαμε για ρομαντικούς περιπάτους στο «Σπήλαιο του Πανός» και έμμεσα να «αντιπολιτευόμαστε» τις κινήσεις του Δήμου ή άλλων φορέων (Δημοτικής Επιτροπής, Συλλόγου Φιλομήρων) που προσπαθούν να δώσουν άμεσες και ρεαλιστικές λύσεις στα προβλήματα της Ιθάκης.


πηγή: ithacanews.gr


astraSt. p. papamarinopoulos1, p. preka-papadema2, p. Antonopoulos3*, h. mitropetrou1, A.Tsironi1 and p. mitropetros2

1University of Patras, Department of Geology, 26504 Rio Patras, Greece 2University of Athens, Department of Astrophysics, Astronomy and Mechanism, Faculty of Physics, 15784 Athens, Greece 3University of Patras, Department of Physics, 26504 Rio Patras, Greece

Corresponding author:antonopoulos.pan@gmail.com



An intense meteor shower is described as dove’s feathers falling down during the Telemachus’ arrival in Ithaca mentioned by the Homeric epic. Additionally, in the next days, there are some other descriptions which are regarded from us as meteor activity (bolides, a meteorite, many erupted meteors in the atmosphere, and a glimmering in the sky due to intense dust). In accordance with the proposed by us new astronomical dating of Odysseus’ return to Ithaca (25 October 1207 B.C.), this meteor shower occurred in the last days of October 1207 B.C. The radiant point was near to Pleiades nebula of Taurus constellation. Consequently, two astronomical phenomena (a solar eclipse and a meteor shower) were hidden in the two Theoclymenus’ prophecies, marking clearly, the Odysseus’s return to Ithaca.

KEYWORDS: Homer’s Odyssey; Theoclymenus’ prophecy; Meteor Shower



A number of authors have considered different astronomical aspects, facts and allusions in the Homeric Epics (Theodosiou et al. 2011). Among them, a solar eclipse is described in the passage Od.20.356-357 characterizing the day and the time of suitors killing according to Heraclitus of Pontus (Allegories, 75, 1, 1-9, 3). This astronomical phenomenon is hidden in the prophet Theoclymenus’ words and it is consistent with the ancients’ concept about the myth’s nature. The latter, means, that ‘the physical science is natural logos hidden deeply within myths and secret theology’ as mentioned by Ploutarchus (Fragmenta 157).

Theoclymenus was not an everyday person. In Homeric text is characterized θεοειδής (godlike). He was the grand son of the first prophet of the ancient Greece named Melampous (Μελάμπους). His father was the prophet Polyphides (Πολυφείδης) of Mandios (Μάντιος) which was a son of Melampus. Melamponides (Μελαμπονίδες) were the most famous prophets of ancient Greece (Stagiritis A. 1815). They lived in Pylos and Argos. Theoclymenus killed somebody and was a fugitive. Telemachus met him in Pylos and the famous prophet asked him to be transported by him.

Many modern researchers as Schoch (1926), Papamarinopoulos (2008), Baikouzis & Magnasco (2008) proposed that the referred eclipse hidden in the Theoclymenus’ prophecy was the Total Solar Eclipse of April 16th 1178 B.C. However, all these authors had ignored other significant diagnostic information mentioned by the Homeric epic. Papamarinopoulos et al. (2012) taking into account all the detailed description by the epic proposed a new date. The referred eclipse was the annular solar eclipse of 30th of October 1207 B.C. (Julian Day/JD 1280869) observed in Ionian Islands as a partial one, with significant obscuration of the solar disk by 75%. This date is in agreement with the appearance of planet Venus at eastward horizon according to the Homeric text.

Also, the authors referred an additional lunar eclipse (52%) observed in the Ionian Islands in the 15th of October 1207 B.C. Moreover, they examined the presentation of the reported constellations in the epic and found that Bootes did not set at all in the nights of October 1207 B.C. As a consequence it could be observed all the night in the NW to NE from all the latitudes of the Mediterranean Sea inside or outside of it.

However, this prophecy is not the only one existing in the Odyssey. There is another one associated again with Theoclymenus. The latter’s analysis is explained as a phenomenon occurred during the Telemachus’ arrival in Ithaca (Od. 15, 525-534). If the second Theoclymenus’ prophecy, as it appears in the text in connection with the suitors described a solar eclipse why wouldn’t the first Theoclymenus’ prophecy, as it appears in Homer’s text in connection to Telemachus’ arrival have described another one astronomical phenomenon too?

In this paper we examined this possibility. We do that using the Starry Night 6 Pro Plus software for the related calculations. Starry Night’s (2006) algorithms take into account the axial precession of Earth (precession of the equinoxes) in order to correctly represent the celestial sphere of the past. It can accept any date from 4713 B.C. to 10000 A.D. to show a valid graphical representation of what the sky looks like from any location on Earth. In order to avoid the problems resulting from historical calendar changes, another astronomical time concept is used, the Julian Day, which gives us a method of “absolute” dating of an event which corresponds to a date of the Julian calendar or to another in a extrapolated Gregorian calendar.

Anatomy PDF 





Ο προεδρος του Συλλόγου Φίλων του Ομήρου Κ.Σπύρος Αρσένης βραβεύει τον καθηγ. Σταύρο Παπαμαρινόπουλο.

Ο προεδρος του Συλλόγου Φίλων του Ομήρου Κ.Σπύρος Αρσένης βραβεύει τον καθηγ. Σταύρο Παπαμαρινόπουλο.

Δυο καινοτόμες επιστημονικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν  από ερευνητική ομάδα καθηγητών των πανεπιστημίων Πατρών και Αθηνών  βραβεύτηκαν από το Σύλλογο Φίλων του Ομήρου στην Ιθάκη.Οι εργασίες αφορούν  αφ’  ενός  στην ακριβή χρονολόγηση της επιστροφής του Οδυσσέα  στην Ιθάκη και αφ’ ετέρου στην ανακάλυψη πως στην Ομηρική εποχή υπήρχε  ημερολόγιο τόσο μεγάλης ακρίβειας όσης και του σύγχρονου ημερολογίου,  βραβεύτηκαν από το Σύλλογο Φίλων του Ομήρου στην Ιθάκη.

Συγκεκριμένα,  η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον καθηγ. Σταύρο Παπαμαρινόπουλο (Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Γεωλογίας)την επικ. καθηγ.Π. Πρέκα-Παπαδήμα και τους ερευνητές Π. Πρέκα-Παπαδήμα, Π. Αντωνόπουλο, Ε. Μητροπέτρου, Π. Μητροπέτρο και Γ. Σαραντίτη (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τομέας Αστροφυσικής-Αστρονομίας και Μηχανικής, Τμήμα Φυσικής), βραβεύτηκαν σε ειδική τελετή που πραγματοποιήθηκε στο Μορφωτικό Ίδρυμα Ιθάκης από τον πρόεδρο του Συλλόγου κ. Σπύρο Αρσένη.

Η ερευνητική ομάδα απέδειξε ότι η εξαιρετική Ομηρική περιγραφή έδωσε σαφή στοιχεία των αστρονομικών φαινομένων της εποχής  τα οποία, αφού  μελετήθηκαν με καταλόγους εκλείψεων της NASA,  οδήγησαν στην χρονολόγηση της επιστροφής του Οδυσσέα.

Ο προεδρος του Συλλόγου Φίλων του Ομήρου Κ.Σπύρος Αρσένης βραβεύει την επικ. καθηγ.Π. Πρέκα.

Ο προεδρος του Συλλόγου Φίλων του Ομήρου Κ.Σπύρος Αρσένης βραβεύει την επικ. καθηγ.Π. Πρέκα.

“Στην χρονολόγηση της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη μας βοήθησαν μια  ηλιακή έκλειψη, η εμφάνιση του πλανήτη Αφροδίτη στον ανατολικό ορίζοντα λίγο πριν τα χαράματα και η ταυτόχρονη παρουσία στον νυχτερινό ουρανό των ‘οψέ δύοντα’ Βοώτη και των Πλειάδων, όπως αυτά αναφέρονται επ’ ακριβώς στην Οδύσσεια. Συνδυάσαμε αυτά τα αστρονομικά φαινόμενα με την εξαιρετική ομηρική περιγραφή, όπως οι ‘μεγάλης διάρκειας νύχτες’, οι γεωργικές, βουκολικές σκηνές κλπ., που σαφέστατα παραπέμπουν στο φθινόπωρο. Παράλληλα  στην έρευνα έχει ληφθεί υπόψη  το χρονικό πλαίσιο 1300-1130 π.Χ., που είναι η περίοδος που συσχετίζεται με την χρονολόγηση του Τρωικού Πολέμου σύμφωνα με τις αρχαιολογικές έρευνες και τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Με βάση τους καταλόγους εκλείψεων της NASA και χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα Starrynight, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η ηλιακή έκλειψη της 30ης Οκτωβρίου 1207 π.Χ. που παρατηρήθηκε  το μεσημέρι στα Ιόνια Νησιά με σημαντική κάλυψη του ηλιακού δίσκου 75%, είναι η ηλιακή έκλειψη που αναφέρει το ομηρικό κείμενο. Ο Οδυσσέας επέστρεψε στην Ιθάκη πέντε μέρες πριν την ανωτέρω ημερομηνία, νωρίς πριν τα χαράματα και σκότωσε τους μνηστήρες κατά την διάρκεια της ηλιακής έκλειψης σύμφωνα με το ομηρικό κείμενο οπότε : ‘ηέλιος δ’ ουρανού εξαπόλωλε κακή δ’ επέδραμεν αχλύς’” επεσήμανε μεταξύ άλλων  στην εισήγηση της  η καθηγ. Π. Πρέκα-Παπαδήμα.    

Ο καθηγητής-ακαδημαϊκός Γ.Παξινός βραβεύει τον ερευνητή Γ.Σαραντίτη

Ο καθηγητής-ακαδημαϊκός Γ.Παξινός βραβεύει τον ερευνητή Γ.Σαραντίτη

Την γνώση του επιμερισμού του χρόνου σε εποχές και μήνες των Ελλήνων της Ομηρικής εποχής απέδειξε η μελέτη του ερευνητή Γ. Σαραντίτη:”τα Ομηρικά Έπη, εκτός της μεγάλης λογοτεχνικής τους αξίας, αποδεικνύεται ότι περιέχουν, μεταξύ άλλων, και ένα μεγάλης ακρίβειας ημερολόγιο καθώς και άλλες πολύ σημαντικές αστρονομικές πληροφορίες, καλυμμένες με εντυπωσιακό τρόπο σε μία τουλάχιστον από τις περιπέτειες του Οδυσσέα. Είναι η πρώτη φορά που ανακαλύπτεται σε τόσο παλαιό κείμενο ένα ημερολόγιο τόσο μεγάλης ακρίβειας, όσης σχεδόν του χρησιμοποιούμενου στις μέρες μας. Αποδεικνύεται ότι την εποχή εκείνη, οι Έλληνες γνώριζαν τον μέσο μήνα των 30,5 ημερών, τον Συνοδικό μήνα ίσο με 29,5 ημέρες και τον Αστρικό μήνα ίσο με 27,5 ημέρες. Επίσης χρησιμοποιούσαν εβδομάδα 9 ημερών, έτος μέσης διάρκειας 365,25 ημερών, ενώ είναι προφανής η γνώση και του κύκλου του Καλλίππου των 76 ετών με προσέγγιση ωρών”.

Τέλος, ο καθηγ. Σ. Παπαμαρινόπουλος  αναφέρθηκε στην εργασία του καθηγ. Ηλία Μαριολάκου, η οποία αποδεικνύει  ότι  ο μύθος που σχετίζεται με τον Αχελώο και τις Εχινάδες νήσους, είναι ένας από τους πολλούς που συμπίπτουν απόλυτα με την φυσικο-γεωλογική εξέλιξη της ευρύτερης περιοχής της Δυτικής Ελλάδας κατά τα τελευταία 18.000 χρόνια. Υπάρχει απόλυτη ταύτιση του μύθου με την φυσικο-γεωλογική εξέλιξη της περιοχής του Δέλτα κατά την περίοδο των τελευταίων 18.000 ετών. Από την εργασία συμπεραίνεται, σύμφωνα με τους ερευνητές,  η ύπαρξη μιας πρωτο-Ελληνικής γλώσσας, ώστε να είναι δυνατή η διατήρηση του μύθου μέσα από την παράδοση μέχρι την ιστορική εποχή όπου  καταγράφηκε.

Στo πάνελ της  τελετής βράβευσης παρευρέθηκαν οι: Σπύρος Αρσένης,  πρόεδρος του Συλλόγου και πρώην  Δήμαρχος Ιθάκης, Γιώργος Παξινός καθηγητής του  Πανεπιστήμιου Νew South Wales, γνωστός διεθνώς ως  ο σημαντικότερος  χαρτογράφος του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.ο οποίος βρίσκέται στην κορυφή των Ελλήνων που διαπρέπουν στο εξωτερικό, μέλος της Αυστραλιανής Ακαδημίας Επιστημών το 2009 και Αντεπιστέλλον Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών το 2012  και Νίκος  Αλεξανδρόπουλος καθηγ. του Παν/μίου Ιωαννίνων.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου και πρώην  Δήμαρχος Ιθάκης κ. Σπύρος Αρσένης,  αφού  τόνισε τη σημασία  των ερευνητικών  αποτελεσμάτων,  δήλωσε ότι αποτελεί ιδιαίτερη τιμή η παρουσία της  ερευνητικής ομάδας  στην Ιθάκη, τον τόπο που γέννησε τον Οδυσσέα και εξ αυτού της αποδόθηκαν πολλαπλοί συμβολισμοί και σημειολογία.

Στη συνέχεια ο εξ΄ Ιθάκης καθηγητής  Γιώργος Παξινός αφού συνεχάρη την ερευνητική ομάδα τόνισε την σπουδαιότητα των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Ακολούθως ο καθηγ. Ν. Αλεξανδρόπουλος  συγχαίροντας με τη σειρά του την ερευνητική ομάδα τόνισε,  πως η παρουσία του έχει διττή σημασία, αυτή του Θιακιού και αυτή του φυσικού: “η επιστήμη της φυσικής  για άλλη μια φορά μεγαλούργησε, ενώ ως αρωγός στην αστροφυσική και στην γεωφυσική άνοιξε νέα εποχή” είπε χαρακτηριστικά.

Η βράβευση με τιμητικά διπλώματα και μεταλλικά γλυπτά ελιάς  απεδόθησαν  στους βραβευθέντες από τον καθηγητή και ακαδημαϊκό Γιώργο Παξινό  και τον πρόεδρο του Συλλόγου κ. Σπύρο Αρσένη.


Ο Σύλλογος Φιλομήρων Ιθάκης «Ευχήν Οδυσσεί» δια του προέδρου του Σπύρου Αρσένη είχε στις αρχές του έτους εποικοδομητική συνάντηση με τον Υπουργό Πολιτισμού κ. Αρ. Μπαλτά στην Αθήνα στον οποίο έθεσε τα παρακάτω αρχαιολογικά ζητήματα που απασχολούν την Ιθάκη.

  1. DSCN9692Ζήτησε την υπογραφή και άμεση εφαρμογή της προγραμματικής σύμβασης που από το 2010 δεν έχει υλοποιηθεί για την αξιοποίηση της αρχαιολογικής έρευνας στον «Άγιο Αθανάσιο» από το πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων αφού ο Δήμος Ιθάκης ανέλαβε την χρηματοδότηση της. Απ’ότι πληροφορούμαστε η εφορεία αρχαιοτήτων του νομού ύστερα από μεγάλη καθυστέρηση μόλις στις 22-7-16 έστειλε το κείμενο της σύμβασης στο υπουργείο  αφαιρώντας από τον τίτλο της σύμβασης τη λέξη: «Προϊστορική», που ήταν εγγραμμένη τόσο στην απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου για την αναγκαστική απαλλοτρίωση του χώρου 26 στρεμμάτων, όσο και στην πρώτη προγραμματική σύμβαση που είχε υπογραφεί από όλους και που αόρατες δυνάμεις την άφησαν ανενεργή 6 ολόκληρα χρόνια. (ουδέν σχόλιο για την ώρα για την αφαίρεση).
  1. Την άμεση αντιμετώπιση της επισκεψιμότητας του «Σπηλαίου Νυμφών», που άσχετος αρχαιολόγος κατέστρεψε με κομπρεσέρ και έβαλε τους σταλακτίτες ντεκόρ στις λαχίδες. Ενώ από το 2010 η έφορος σπηλαιολογίας του υπ. Πολιτισμού μετά από παρέμβαση του Επαρχείου Ιθάκης έδειξε ενδιαφέρον, έως σήμερα δεν έχει γίνει τίποτα με αποτέλεσμα να γίνεται η Ομηρική Ιθάκη διεθνώς ρεζίλι διότι το σπήλαιο των νυμφών αναφέρεται σε όλους τους ξένους τουριστικούς οδηγούς. – Μαθαίνουμε πως ύστερα από τις συχνές καταγγελίες στο διαδίκτυο, η εφορεία σπηλαιολογίας και ο Δήμος Ιθάκης χρηματοδοτούν μια μερική ανάπλαση του χώρου.
  2. Την ανάγκη συνεργασίας Ελληνικού ή ξένου πανεπιστημίου για τη συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας που σταμάτησε το 2000 από την αρχαιολογική εταιρεία Αθηνών στις «Αλαλκομενές», που είναι η αρχαία πόλη της Ιθάκης στην Γεωμετρική περίοδο, και στην οποία υπάρχουν εκεί κατά τους βρετανούς αρχαιολόγους τα ιερά του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος.
  3. Την ανάγκη άμεσης επισκευής του αρχαιολογικού μουσείου του Σταυρού που από τους σεισμούς του 2015 έπαθε σημαντικές ζημιές. Σήμερα το μουσείο είναι πάλι επισκέψιμο μετά την ασυνήθιστη για το δημόσιο συντόμευση του χρόνου της επισκευής ώστε οι πολυπληθείς επισκέπτες του να θαυμάσουν τα σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα του.
  4. tafos vraxoΤην ανάγκη αρχαιολογικής έρευνας για τον πέτρινο τάφο με τις ανάγλυφες παραστάσεις που υπάρχει στην περιοχή «Μέλισσα» του Πεταλιάτικου βουνού, το οποίο μέχρι σήμερα κανένας αρχαιολόγος δεν έχει ερευνήσει.

Ο κ. Υπουργός έδωσε εντολή στις αρμόδιες αρχαιολογικές υπηρεσίες να προχωρήσουν άμεσα τα ανωτέρω ζητήματα και είμαστε σήμερα , ύστερα από 8 μήνες , στη θέση να διαπιστώσουμε ότι μερικά απ’ αυτά πήραν τον δρόμο της λύσης τους ύστερα από πολλά χρόνια!

* Πρέπει να σημειώσουμε το εξαιρετικό ενδιαφέρον των, κ. Ιωάννη Καρατζή, προέδρου της αρμόδιας επιτροπής του Δήμου Ιθάκης και του Δημάρχου Ιθάκης για την προώθηση των ανωτέρω ζητημάτων.

Αναμένουμε τις πρακτικές ενέργειες της αρχαιολογικής υπηρεσίας για να τελειώσει επιτέλους το σήριαλ τουλάχιστον της προγραμματικής σύμβασης.

Δελτίο Τύπου 29-7-2016

Σύλλογος Φιλομήρων Ιθάκης

Video – Αστρονομικά φαινόμενα και χρονικός προσδιορισμός του Τρωικού Πολέμου – Παναγιώτα Πρέκα-Παπαδήμα

Ομιλία στο πλαίσιο των εκδηλώσεων: “ΒΡΑΔΙΕΣ ΚΟΙΝΟΥ – ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ” που διοργανώνει το Γεροσταθοπούλειο Πανεπιστημιακό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Παναγιώτα Πρέκα-Παπαδήμα
Επίκουρη Καθηγήτρια Ηλιακής Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Περίληψη της ομιλίας: Ανάμεσα στα αστρονομικά στοιχεία που αναφέρονται στην Ιλιάδα,
υποκρύπτεται μια ηλιακή έκλειψη που λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια της μάχης από τον
θάνατο του Σαρπηδόνα μέχρι και μετά τον θάνατο του Πατρόκλου. Αυτό το φαινόμενο μαζί με την
αναφορά στην ανατολική εμφάνιση της Αφροδίτης και σε συνδυασμό με την ηλιακή έκλειψη που
αναφέρεται στην Οδύσσεια, οδηγεί στην ηλιακή έκλειψη της 6ης Ιουνίου 1218 π.Χ., ημερομηνία
συμβατή με όλες τις ομηρικές περιγραφές. Επίσης είναι εντός των χρονικών πλαισίων της
αρχαιολογικής έρευνας για τα ανασκαφικά στρώματα της Τροίας VI και VII και τα υποστρώματα
τους, που αντιστοιχούν στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού.
*Σχετική δημοσίευση: Papamarinopoulos S., Preka-Papadema P., Mitropetros P., Antonopoulos P.,
Mitropetrou H., Saranditis G., 2014, ‘A new astronomical dating of the Trojan War’s end’,
Mediterranean Archaeology and Archaeometry, Vol. 14, N. 1, pp. 93-102.

Για πληροφορίες σχετικά με τις εκδηλώσεις του Γεροσταθοπούλειου Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου Αθηνών επισκεφθείτε την ιστοσελίδα http://observatory.phys.uoa.gr/

Για περισσότερα άρθρα σχετικά με την Αστρονομία και την Διαστημική επισκεφθείτε και το Blog την ομάδας Αστροφυσικής και Διαστημικής AstroSpace Team https://spacegates.wordpress.com/ , καθώς και την σελίδα μας στο facebookhttps://www.facebook.com/SpaceGates όπου θα βρείτε ενδιαφέροντα άρθρα και ανακοινώνεις.

Αφιέρωμα-έρευνα του e-περιοδικού Ocean71.com για την Ομηρική Ιθάκη!


Investigation on mythical Ithaca

Where was located Ithaca, Odysseus’ legendary island ? The epic story written by Homer is one of the basis for modern Western culture. Unbelievably, the island was never to be found. If modern Ithaca seems to be the best option to locate Odysseus’ palace, some have entirely different theories. The crew of OCEAN71 Magazine led a sailing expedition in order to investigate one of the greatest mysteries in history. An enigma that has puzzled historians for more than 2000 years.


  1. Sing, O goddess, the story of the man with a thousand tricks (free)
  2. Mycenaeans at the museum
  3. Conversation with a homerist
  4. On Ithaca, following Odysseus’ trail


“Το ηλεκτρονικό περιοδικό είναι συνδρομητικό.”


Ο Δήμαρχος Ιθάκης Διον. Στανίτσας έθεσε τα αρχαιολογικά ζητήματα του νησιού στον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα

stanitsas-tsiprasΣτη συνάντηση του Δήμαρχου Ιθάκης Διονύση Στανίτσα με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, όπου παραβρέθηκαν ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Στέφανος Φιαμπόλης και η βουλευτής Αφροδίτη Θεοπεφτάτου συζητήθηκαν τα σημαντικότερα προβλήματα του Δήμου και συγκεκριμένα

  • Το ζήτημα των ανασκαφών στον Αρχαιολογικό χώρο στον Αη Θανάση.

Ο πρωθυπουργός έδειξε ενδιαφέρον για το ζήτημα και υποσχέθηκε άμεση συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού για την υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης και την συνέχιση των ανασκαφών.

  • Την απρόσκοπτη λειτουργία των αφαλατώσεων μέσω των απαιτούμενων επιχορηγήσεων.

Ο πρωθυπουργός ήταν ήδη ενημερωμένος για το ζήτημα και οι αρμόδιες υπηρεσίες επεξεργάζονται προγράμματα προώθησης πιλοτικών προγραμμάτων σχετικά με τις αφαλατώσεις, με άλλα κράτη της Ε.Ε.

  • Την κατάσταση των Μουσείων στο Βαθύ και Σταυρό και την ανάγκη επισκευών τους.
  • Την επιτακτική ανάγκη στελέχωσης των υπηρεσιών του Δήμου και ειδικότερα της Τεχνικής Υπηρεσίας που έχει αποδιοργανωθεί.

Ο Δήμαρχος έθιξε το μεγάλο πρόβλημα της γραφειοκρατίας που αποτελεί τροχοπέδη για την εξυγίανση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και γενικότερα της Δημόσιας Διοίκησης στην Ελλάδα. Ο πρωθυπουργός ήταν πολύ εγκάρδιος, χάρηκε για τη συνάντηση με το Δήμαρχο της Ιθάκης την οποία είχε επισκεφτεί το 1990 αποκομίζοντας πολύ καλές εντυπώσεις και δεσμεύτηκε ότι θα είναι πάντα κοντά στους μικρούς Δήμους ακούγοντας τα προβλήματά τους και βοηθώντας όπου και όπως μπορεί.

Επίσης συνάντηση με τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Πάνο Κουρουπλή είχε την Παρασκευή 8 Ιανουαρίου στην Αθήνα ο Δήμαρχος Ιθάκης Διονύσης Στανίτσας οι αντιδήμαρχοι Βερώνης Γερασιμος, Λουκάς Αναγνωστάτος και ο Πρόεδρος του Δ.Σ Στέφανος Φιαμπόλης όπου συζητήθηκαν θέματα που αφορούν την λειτουργία του Δήμου Ιθάκης ειδικά της τεχνικής υπηρεσίας του Δήμου.Ο υπουργός υπέγραψε και  παρέδωσε την προκήρυξη πρόσληψης για ένα χρόνο μηχανικού για την τεχνική υπηρεσία και ζήτησε να του σταλούν οι ανάγκες του Δήμου σε προσωπικό και για το πώς θα λειτουργήσει η πολεοδομία Ιθάκης με τα νέα δεδομένα.

Ακόμη μέσα στην εβδομάδα οι δύο Αντιδήμαρχοι θα έχουν σειρά συναντήσεων σε Υπουργείο πολιτισμού για την προγραμματική σύμβαση του αρχαιολογικού χώρου Αγ. Αθανασίου και για το σπήλαιο των Νυμφών, στο Υπουργείο εσωτερικών για το θέμα επιχορηγήσεων του Δήμου και τις αφαλατώσεις και στο υπουργείο Ναυτιλίας για την έγκριση της μελέτης του κτιρίου της πρώην ΔΟΥ.

Συνέντευξη του προέδρου των Φιλομήρων στο ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ 90.1FM

Η καταστροφή των αρχαιολογικών χώρων της Ιθάκης

Καλεσμένος στην εκπομπή των Γ. Λεκάκη – Α. Μαζαράκη

ο τ. δήμαρχος και πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Ομήρου, Σπύρος Αρσένης.

Η εκπομπή μεταδόθηκε από τον “901” τα μεσάνυχτα της 29.12.2015.

Ακούστε την εκπομπή εδώ : https://www.youtube.com/watch?v=K1tzgk60zNo&feature=youtu.be

Μπείτε στον ιστότοπο των Φρυκτωριών (www.fryktories.net) για να δείτε και να διαβάσετε περισσότερα.